Şirkin çeşitleri
Şirk-i İstiklâl: burada Allah’tan başka ilahların olduğunu kabul etme vardır. Bu yeryüzündeki aya, güneşe, ağaca, taşa, toprağa v.s tapmak gibi şirkin en açık ve net olanıdır. Hayır ve şer ilahı gibi iki müstakil ilah kabul eden Mecusilerin şirki gibi.
Şirk-i Teb’îz: Allah’ın bir olduğunu söylemekle beraber, ilahlardan mürekkep olduğuna inananların şirkidir. Hristiyanlıktaki teslis inancı gibi.
Şirk-i Takrîb: Alemin yaratıcısının bir olduğunu söylemekle birlikte, Allah’a yakınlık sağlamak için, Allah katında aracı olsun diye, Allah’tan başkasına, heykellere, putlara tapanların şirkidir.
Şirk-i Taklîd: Sonraki cahiliyye araplarında olduğu gibi, sırf önceki atalarını taklîd ederek, putlara ilah adını verenlerin şirkidir. Bazı din mensupları islamiyet‘ten önce kendi din adamlarını rab ve ilah olarak kabul etmekteydiler.
Şirk-i Esbâb: Kainattaki her türlü kanunun Allah’ın yaratmasıyla değil de, eşyanın kendi kendisinin gerçek sebebi ve yaratıcısı olduğuna inananların şirkidir. Tabiatçı ve maddeci filozofların şirki gibi.
